2. Mahmut Dönemi ve Savaşları
15 Mayıs 2024

2. Mahmut Dönemi ve Savaşları

2. Mahmut; 30. Osmanlı padişahı ve 109. İslam halifesidir. Osmanlı tarihi boyunca belki de en çok dönüm noktasının yaşandığı bir dönemde padişahlık yapmıştır. Genelde Osmanlı Devleti'nin batılılaşma, bilim teknik alanında ilerleme, modernleşme hareketlerinde 2. Mahmut bir öncü olarak kabul edilir. En köklü reformlar, en köklü değişiklikler 2. Mahmut zamanında yapılmıştır.

2. Mahmut; 20 Temmuz 1785'te Topkapı Sarayı'nda dünyaya gelmiştir. Babası 1. Abdülhamit, annesi Nakşidil Sultandır. Babasının padişahlığı boyunca bebekliği sarayda geçmiştir. Fakat babası, 2. Mahmut daha çok küçük yaştayken vefat ettiği için tahta 2. Mahmut yerine 3. Selim geçmiştir. 3. Selim kısır olduğu için gelecekte 2. Mahmut'un tahta geçeceğini umut etmiş, küçüklüğünden beri 2. Mahmut ile çok yakından ilgilenmiştir. Padişahlığı döneminde incelendiğinde 2. Mahmut ile 3. Selim'in ilgi alanlarının birbirine çok benzemesi, olaylara bakış açılarının, getirdikleri çözümlerin birbirine çok benzemesi de çocukluğunda 2. Mahmut'un, kuzeni 3. Selim'den epey etkinlendiğini göstermektedir.

Nizam-ı Cedit ordusunu kuran 3. Selim yeniçerilerin ve birçok muhafazakar kesimin hoşnutsuzluğuna maruz kaldı. En sonunda patlak veren Kabakçı Mustafa İsyanı ile tahttan indirilip hapse atılan 3. Selimin yerine, 2. Mahmut'un ağabeyi 4. Mustafa getirildi. Fakat 3. Selim ne olursa olsun çocuğu gibi ilgilendiği kuzeni 2. Mahmutun tahta geçmesini istiyordu ve bu uğurda mücadele etmeye devam etti. Zaten ilerleyen zamanda 4. Mustafa; 3. Selim ile kardeşi 2. Mahmut'un ölüm emrini verdi. 3. Selim feci şekilde öldürülürken, 2. Mahmut yoğun çabalar sonucunda kaçmayı başardı ve Alemdar Mustafa Paşa'nın da yardımıyla 2. Mahmut 30. Osmanlı padişahı olarak tahta çıkmayı başardı.

2. Mahmut tahta çıkar çıkmaz, 3. Selimin izinden ıslahat ve reform hareketlerine devam etti. Bütün politikalarını modernleşme, batıyı yakalama ve bilim-teknikte ilerleme üzerine geliştirdi. Ama bunun için devletin huzurlu, güvenli bir ortamda olması gerekiyordu. Fakat 2. Mahmut dönemi tam tersine, en buhranlı dönemlerden biri olmuştur. Balkanlarda Osmanlı Devleti'nin gücünü iyice zaıyflatan bağımsızlık isyanları, Fransa'nın Cezayir'i işgal etmesi, Rusya'nın Navarin'de Osmanlı donanmasını yakması, Mısır valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın Kütahya'ya kadar dayanması gibi devletin yok olmasını an meselesi haline getiren olaylar 2. Mahmut döneminde yaşanmıştır. Böyle bir ortamda devletin güvenliğini biraz olsun arttırmak adına 2. Mahmut; Alemdar Mustafa Paşa'nın da önerisiyle ülkenin dört bir yanındaki ayanlarla bir toplantı yaparak "Sened-i İttifak" ı imzalamıştır. Ayan; ileri gelen, zengin kimse demektir. Bu anlaşmaya göre, ayanlar devlete sadık kalacak, tüm yenilik hareketlerini destekleyeceklerdi. Buna karşılık olarak ayanlara, üzerlerine olan mülkleri ebediyen ailelerine miras bırakma hakkı tanınmıştı.

Bu hamleden sonra 2. Mahmut, ilk ıslahat hareketi olarak "Sekban-ı Cedit" adlı Avrupa tarzında yeni bir ordu kurdu. Ancak bu ordu da yeniçerilerin isyan çıkarması ve saraya yürümesi, yapılan çeşitli çatışmalarla müzakereler sonucunda kaldırıldı. Bu isyan sırasında sadrazam Alemdar Mustafa Paşa yeniçeriler tarafından öldürülmüştür. Ayrıca 2. Mahmut döneminde; uzun süredir devam eden Rus savaşı Bükreş anlaşması ile sona erdirilmiş, Sırp isyanı da son çare olarak zor kullanılarak bastırılmıştır. Bu süre içerisinde devletin otoritesinin zayıfladığını düşünüp bağımsız hareketlere girişen bazı ayanlar da Sened-i İttifak gereğince 2. Mahmut tarafından bastırıldı. Kimisi teslim oldu, kimisi idam edildi. Kavalalı Mehmet Ali Paşa ile anlaşmaya varılarak bu mesele de sona erdilirildi. Fakat 2. Mahmut döneminde patlak veren İran savaşı da Osmanlı Devleti'ni bir süre uğraştırdı fakat sonunda Erzurum Anlaşması yapılarak İran ele geçirdiği yerleri geri verdi ve işgali başaramamış oldu. Yine 2. Mahmut döneminde patlak veren Yunan isyanı da bastırıldı.

2. Mahmut döneminde yapılan en önemli yenilikler:
  • Yeniçeri ocağının kaldırılması ve yerine Sekban-ı Cedit'ten sonra Asakir-i Mansure-i Muhammed'iyye adlı Avrupai bir ordunun kurulması
  • Sarık, cübbe gibi kıyafetlerin devlet dairelerinde yasaklanarak yerine fes, pantolon, vs. Batı tarzı kıyafet zorunluluğu getirilmesi
  • Divan-ı Hümayun'un kaldırılması ve yerine bugünkü bakanlıklara benzer şekilde nazırlıklar kurulması
  • Gerçek anlamda ilk nüfus sayımının yapılması
  • İlk posta teşkilatının kurulması
  • Tamamiyle batılı tarzda eğitim veren ilk eğitim kurumu olarak Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane ve ilk harp okulu olarak Mekteb-i Harbiye'nin kurulması
  • İlk resmi gazete Takvim-i Vakayi'nin kurulması ve yayımlanmaya başlanması
olarak sıralanabilir.

2. Mahmut, 1839 yılında İstanbul'da vefat etmiştir.

2. Mahmut Yorumları

İlk yorumu siz yapmak istermisiniz?

Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Popüler İçerikler

İlk Osmanlı Parası

İlk Osmanlı Parası

Yavuz Sultan Selim

Yavuz Sultan Selim

İlginizi Çekebilir

Osmanlı Edebiyatı

Osmanlı Edebiyatı

Haber Bülteni

Popüler İçerik

İltizam Özellikleri ve Uygulanışı

İltizam Özellikleri ve Uygulanışı

Tanzimat Fermanı ve Sonuçları

Tanzimat Fermanı ve Sonuçları

İlk Osmanlı Halifesi Kimdir?

İlk Osmanlı Halifesi Kimdir?

Rodosun Fethi ve Tarihi

Rodosun Fethi ve Tarihi

Balkanlardaki Fetihler Hangileridir?

Balkanlardaki Fetihler Hangileridir?

Güncel

Osmanlıda Tımar Sistemi

Osmanlıda Tımar Sistemi

Güncel

Padişah Macunu Tarifi ve Malzemeleri

Padişah Macunu Tarifi ve Malzemeleri

Güncel

3. Murad Dönemi Fetihler

3. Murad Dönemi Fetihler

Osmanlı Paraları Dönemleri ve Kullanımı

Osmanlı Paraları Dönemleri ve Kullanımı

2. Ahmet Dönemi ve Savaşları

2. Ahmet Dönemi ve Savaşları

Osmanlıda Eğitim Nasıl Yapılırdı?

Osmanlıda Eğitim Nasıl Yapılırdı?

Osmanlı Mimarisi Özellikleri ve Eserleri

Osmanlı Mimarisi Özellikleri ve Eserleri

Son Osmanlı Mebusan Meclisi

Son Osmanlı Mebusan Meclisi

1.Murat Dönemi Fetihler

1.Murat Dönemi Fetihler

3. Mustafa 3 Mustafa Dönemi ve Savaşları

3. Mustafa 3 Mustafa Dönemi ve Savaşları

Emir Sultan Hayatı ve Ölümü

Emir Sultan Hayatı ve Ölümü

Osmanlı Haçlı Savaşları ve Sonuçları

Osmanlı Haçlı Savaşları ve Sonuçları

20 Yüzyılda Osmanlı Devleti

20 Yüzyılda Osmanlı Devleti

Abdülaziz Dönemi ve Hayatı

Abdülaziz Dönemi ve Hayatı

Genç Osman Dönemi

Genç Osman Dönemi

Yıldırım Beyazıt Dönemi Fetihler

Yıldırım Beyazıt Dönemi Fetihler

Handan Sultan

Handan Sultan

Son Padişah

Son Padişah

3. Mehmet Dönemi Fetihler

3. Mehmet Dönemi Fetihler

Osmanlı Deniz Kuvvetleri

Osmanlı Deniz Kuvvetleri

1. İbrahim Dönemi ve Savaşları

1. İbrahim Dönemi ve Savaşları

Osmanlı Sadrazamları Grevleri ve Yetkileri

Osmanlı Sadrazamları Grevleri ve Yetkileri

Sokullu Mehmet Paşa Dönemi ve Yaşanan Olaylar

Sokullu Mehmet Paşa Dönemi ve Yaşanan Olaylar

Osmanlı Devlet Yapısı

Osmanlı Devlet Yapısı

Osmanlı Hukuk Sistemi Nasıl İşliyordu?

Osmanlı Hukuk Sistemi Nasıl İşliyordu?

Osmanlı Divan Üyeleri

Osmanlı Divan Üyeleri

Osmanlı Bayrağı Anlam ve Özellikleri

Osmanlı Bayrağı Anlam ve Özellikleri

Osmanlı Devleti Haritası

Osmanlı Devleti Haritası

Osmanlıda Toprak Sistemi Nasıldı?

Osmanlıda Toprak Sistemi Nasıldı?

2. Viyana Kuşatması ve Sonuçları

2. Viyana Kuşatması ve Sonuçları