Kösem Sultan Hayatı ve Dönemi
15 Mayıs 2024

Kösem Sultan Hayatı ve Dönemi

Kösem sultan, (Haseki Mah Peyker Kösem Valide Sultan)) Osmanlılarda devlet yönetiminde etkili bir role sahip olmuş, 1. Ahmet'in eşi, Osmanlı padişahlarından 4. Murat ve 1. İbrahim'in annesi, Haseki Sultan ve Valide Sultan'dır. Osmanlı İmparatorluğunun en güçlü kadın sultanlarından birisidir. Günümüze kadar yaşamı pek çok edebi esere, tiyatro oyununa, filme konu olmuştur. Valide-i Kebire, Sahibet-ül Makam, Valide-i Muazzama gibi sıfatları da olan Kösem Sultan'ın uzun yıllar devlet yönetiminde söz sahibi olması, tanınmasında etkili olmuş.

Kösem Sultan'ın saraydaki yaşamı

Kösem Sultan'ın cariye olarak saraya girmesinden önce nasıl bir yaşam sürdüğü konusundaki bilgiler biraz tartışmalıdır. Bosnalı ya da Rus asıllı olduğu hakkında bazı bilgiler bulunmaktadır. 1590 yılında doğmuş olan, o zamanki adıyla Anastasya olarak Bosna Beylerbeyi tarafından İstanbul'daki kızlarağasına gönderildiği söylenir. Padişah 1. Ahmet'in devlet yönetimindeki yeteneği ve dindarlığı herkes tarafından bilinen meziyetleridir. Bu şartlarda padişahı etkilemiş olan Kösem Sultan'ın zekâsını ve maharetini ortaya koymaktadır. 1. Ahmet'e 15 yaşında Haseki olan ve kısa sürede kıdemli olan hasekilerin önüne geçen Kösem Sultan, Süleyman, Murat, Kasım ve İbrahim adlı şehzadeleri, Fatma ve Ayşe adında sultanların annesidir.

İlk dönemlerde 1. Ahmet'le huzurlu bir yaşamı olan sultanın, zamanı 1. Ahmet'le dergahlara giderek, çocuklarla ilgilenmekle geçmiş. 1. Ahmet döneminde saraydaki siyasi işlere karışmayan Kösem Sultan, yine de kendi sözünü dinlettiği zamanlar olmuş. Kösem Sultan 1. Ahmet'in ölümüyle 27 yaşında dul kalmış ve bundan oldukça fazla etkilenmiştir.

Eşinin ölümüyle tahta geçen Sultan 1. Mustafa, ondan sonraki eşinin başka bir kadından olan oğlu 2. Osman döneminde devlet işlerinde daha etkin rol almıştır. Ancak 2. Osman Kösem Sultan'ın devlet işlerine karışmasından rahatsız olmuştur. Büyük olasılıkla annesi Valide Sultan Mahfiruz Hatice Sultan'ın etkisiyle Kösem Sultan'ı eski saraya göndermiştir. Bu sayede gözden düşen sultanlar arasına giren Kösem Sultan, 2. Osman'ın tahttan indirilmesiyle birlikte, 1. Mustafa'nın tahta çıkması ve yeniden indirilmesi, ardından oğlu 4. Murat'ın tahta çıkmasıyla birlikte saraya dönüş yapmıştır. Oğlu tahta çıktığı zaman henüz 11 yaşında olduğundan, oğlunun adına devleti yönetmeye başlamıştır. Bu yönetim 4. Murat'ın devlet idaresini eline almasına kadar sürmüştür.

4. Murat annesini engellemeye çalışsa da annesinin etkisinden kurtulamamış ve onun fikirlerini benimsemiştir. Oğullarında Kasım ve Süleyman'ın iktidarı ele geçirme çabalarından dolayı, 4. Murat tarafından öldürülmesine ne yazık ki Kösem Sultan engel olamamıştır. Fakat İbrahim'in öldürülmesine oğlunun aciz olmasından dolayı engel olabilmiştir. 4. Murat'ın genç yaşında ölmesi üzerine İbrahim tahta çıkmıştır. Ancak 1. İbrahim öldürülme korkusunu üzerinden atamadığından, psikolojik bozukluk içinde olmuştur. Bu nedenle devlet yönetiminde boşluklar olmuştur. Kösem Sultan hayalini gerçekleştirip, oğlunun yerine devlet işlerini aktif olarak yönetmiştir.

1. İbrahim'in tahta çıkması devleti bir krize sokmuştur. Hanedanın tek varisi olan İbrahim'in acil olarak hanedanın devamını sağlaması gerekiyordu. Ancak 1. İbrahim'in kadınlara ilgi duymaması yüzünden, bu Kösem Sultan için yeni bir çabanın içine girmek demekti. Saraya oğlu için getirdiği cariyeler ve hasekiler yüzünden büyük bir yük olmuş, kadınlar arasında çatışmalar çıkmıştır. Saraya oğlunun evlat sahibi olması için, cinci hocalar almıştır. Bunların en tanınmışı Cinci Hoca lakabı olan Karabaşzade Hüseyin Efendi'dir. 2 yıl içinde Şehzade Mehmet, Süleyman ve Ahmet dünyaya gelmiştir. Bu sayede hanedan devam etmiştir.

Bir süre sonra 1. İbrahim'in annesini devlet işlerine karıştırmaması ve eski saraya göndermek istemesi, sultanın tahtan indirilerek çocuk olan Şehzade Mehmet'in tahta çıkarılmasıyla yeniden düzene girmiştir. Yeniden güçlenen Kösem Sultan, Osmanlıda dört padişahın döneminde en etkili kişi olmuştur. Bu süreçte kendisine Valide-i Muazzama denilmiştir. Kösem Sultan'ın bu derece güçlü olmasında ağalar etkili olmuştur. Devletin içinde olduğu olumsuz şartlar, yeni padişah Mehmet'in validesi Hatice Turhan ile rekabet ortamı yaratmıştır. Kösem Sultan bunun için Şehzade Süleyman'ı tahta çıkarmak için çalışmalar yapmış, ancak bu oyunu Hatice Turhan Sultan tarafından bozulmuştur. Ağaların yardımıyla Osmanlının en kudretli kadınını Kösem Sultan'ı ortadan kaldırtmıştır. Sultan'ın cenazesi Sultan Ahmet Camisindeki 1. Ahmet türbesine defnedilmiştir. Kösem Sultan'ın ölümüyle birlikte Osmanlı içinde devletin içinde devlet gibi faaliyet gösteren Ocak ağalarının da hükmü kalmamıştır. Kösem Sultan ayrıca Osmanlıda babadan oğula geçen idarenin, hanedanın en yaşlısının tahta çıkmasını sağlamıştır.

Kösem Sultan'ın hayır işleri

Kendisine hayır işlerinde öncülüğü prensip edinmiş olan Kösem Sultan, çevresinde olan fakirlere yardım etmesiyle bilinirdi. Her sene Ramazan ayında tebdili kıyafetle hapishaneleri gezerek, borç yüzünden hapis yatanların borçlarını ödemiş ve hapisten çıkmalarına yardımcı olmuştur. Üsküdar'da Çinili Camii, Sultan Selim'de Valide Medresesi Mescidi, Boğaziçi'nde Anadolu Kavağını yaptırmıştır. Mekke ve Medine'ye yardım etmiştir.

Kösem Sultan Yorumları

İlk yorumu siz yapmak istermisiniz?

Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Fatih Sultan Mehmed

Fatih Sultan Mehmed

Popüler İçerikler

1. Abdülhamid

1. Abdülhamid

Editörün Seçtiği

İlginizi Çekebilir

Haber Bülteni

Popüler İçerik

İlk Osmanlı Padişahı

İlk Osmanlı Padişahı

2. Beyazıt Dönemi ve Fetihleri

2. Beyazıt Dönemi ve Fetihleri

Kösem Sultan Hayatı ve Dönemi

Kösem Sultan Hayatı ve Dönemi

Osmanlı Akıncılarının Özellikleri?

Osmanlı Akıncılarının Özellikleri?

Osmanlı Askeri Teşkilatı Nasıldı?

Osmanlı Askeri Teşkilatı Nasıldı?

Güncel

Osmanlı Toplum Yapısı Nasıldı?

Osmanlı Toplum Yapısı Nasıldı?

Güncel

Osmanlı Ailesi

Osmanlı Ailesi

Osmanlı Hukuk Sistemi Nasıl İşliyordu?

Osmanlı Hukuk Sistemi Nasıl İşliyordu?

Sultan Ahmet Hayatı ve Ölümü

Sultan Ahmet Hayatı ve Ölümü

Osmanlı Başkentleri

Osmanlı Başkentleri

19 Yüzyılda Osmanlı Devleti

19 Yüzyılda Osmanlı Devleti

Ayşe Sultan Hayatı ve Ölümü

Ayşe Sultan Hayatı ve Ölümü

Kanunî Sultan Süleyman Dönemi Fetihler

Kanunî Sultan Süleyman Dönemi Fetihler

Fetret Devri Olayları ve Tarihi

Fetret Devri Olayları ve Tarihi

Osmanlı Padişah Eşleri

Osmanlı Padişah Eşleri

1.Murat Dönemi Fetihler

1.Murat Dönemi Fetihler

Hürrem Sultan Hayatı ve Döneminde Yaşanan Olaylar

Hürrem Sultan Hayatı ve Döneminde Yaşanan Olaylar

Lale Devrinin Tarihi ve Özellikleri

Lale Devrinin Tarihi ve Özellikleri

Sultan Selim Hayatı ve Ölümü

Sultan Selim Hayatı ve Ölümü

1. Mahmut Dönemi ve Savaşları

1. Mahmut Dönemi ve Savaşları

2. Süleyman Dönemi ve Savaşları

2. Süleyman Dönemi ve Savaşları

Osmanlı Haçlı Savaşları ve Sonuçları

Osmanlı Haçlı Savaşları ve Sonuçları

Osmanlı İran İlişkileri Nasıldı?

Osmanlı İran İlişkileri Nasıldı?

Osmanlı Devleti Gerileme Dönemi

Osmanlı Devleti Gerileme Dönemi

Osmanlı Devlet Yapısı

Osmanlı Devlet Yapısı

Osmanlı Devleti Haritası

Osmanlı Devleti Haritası

3. Mustafa Dönemi Yenilikler

3. Mustafa Dönemi Yenilikler

3. Murat Dönemi ve Savaşları

3. Murat Dönemi ve Savaşları

Eyüp Sultan

Eyüp Sultan

Osmanlı Devleti Kuruluş Dönemi

Osmanlı Devleti Kuruluş Dönemi

1. Ahmet Dönemi ve Savaşları

1. Ahmet Dönemi ve Savaşları

Tanzimat Fermanı ve Sonuçları

Tanzimat Fermanı ve Sonuçları

2. Selim Dönemi Yapılan Fetihler

2. Selim Dönemi Yapılan Fetihler

Osmanlı Mimarisi Özellikleri ve Eserleri

Osmanlı Mimarisi Özellikleri ve Eserleri