Osmanlıda Veraset Sistemi
20 Haziran 2024

Osmanlıda Veraset Sistemi

Osmanlı'da Veraset Sistemi

Osmanlı İmparatorluğu'nda ülke toprakları hanedan mensuplarının ortak malı sayılırdı. Bu sebeple, Osmanlı Devleti'nde padişahın kim olacağına dair kesin bir kural yoktu. Osmanlı hanedanının tüm erkek üyeleri taht üzerinde hak sahibiydi. Padişahın ölümü durumunda, tahta kimin geçeceğine devletin ileri gelenleri, özellikle ümera ve ulema karar verirdi. Bu durum, eski Türk devletlerinde görülen "Kut anlayışı" ile benzerlik gösterir ve taht kavgalarının sebebi olmuştur. Taht kavgaları sonrasında tahta çıkan padişah, kesin otoriteye sahip olur ve "sultan" unvanını alırdı.

1. Murat döneminde, taht kavgalarına son verebilmek için veraset sisteminde değişikliğe gidilerek "ülke toprakları padişah ve oğullarının ortak malıdır" denmiştir. II. Mehmet döneminde ise "Kanunname-i Ali Osman" ile birlikte yayımlanan "kardeş katli" yasası, padişahın otoritesini pekiştirmiştir.

I. Selim Dönemi

I. Selim döneminde, Mısır Seferi sonrasında Osmanlı padişahları "halife" unvanını almışlardır. Bu durum, Osmanlı Devleti'ne teokratik bir yönetim anlayışının hâkim olduğunu gösterir. I. Süleyman döneminde, Şeyhülislam'ın divan üyesi olmasıyla birlikte devlet yönetiminde bir bütünlük sağlanmıştır. Taht kavgalarını önleyebilmek için I. Ahmet döneminde "ekber ve erşet" sistemi yürürlüğe girmiştir. Bu sistemle, veliahtlar arasında en yaşlı ve aklı başında olan kişinin tahta geçmesi gerekiyordu. Bu dönemde, şehzadelerin "sancağa çıkma" usulü yerine "kafes usulü" getirilmiştir. Padişah seçilecek kişiler Enderun mektebinde eğitim almışlardır. Osmanlı padişahları, Tanzimat Fermanı ile egemenlik hakkından kendi arzuları ile vazgeçmiş ve hukukun üstünlüğünü kabul etmişlerdir. 1876'da ilan edilen I. Meşrutiyet ve yayımlanan "Kanun-i Esasi" ile birlikte parlamenter sisteme geçiş yapılmıştır.

Padişahların Eğitimi

XVI. yüzyılın sonuna kadar şehzadeler, 14-15 yaşlarına geldiklerinde, Anadolu'daki sancaklara Sancakbeyi olarak gönderilirdi. Burada bir Lala'nın yanında devlet yönetimi konusunda tecrübe kazanmaları sağlanırdı. Osmanlı Devleti'ndeki "Lala" kurumu, Büyük Selçukluların atabeylerine benzemekteydi. Ancak Osmanlı Devleti'nde Lala'nın elinde askeri ve siyasi yetkiler bulunmazdı. Bu uygulama, merkezi otoriteyi muhafaza etmek için önemliydi. Bu dönemde şehzadeler, sarayın eğitim kurumu olan "Enderun mektebinde" yetiştirilmeye başlanmıştır.

Padişahların Unvanları

Osmanlı Devleti'nin kuruluş döneminde hükümdarlara "Bey" denirdi ve Hristiyanlara karşı savaştıkları için "gazi" unvanı da kullanılırdı. Örneğin; Osman Bey, Osman Gazi, Orhan Bey, Orhan Gazi gibi. Hükümdarların aldığı diğer unvanlar şunlardı:
  • Han
  • Hakan
  • Hünkâr
  • Sultan
  • Padişah

Saray

Padişahların özel hayatlarını geçirdikleri ve devleti yönettikleri yerlerdi. Saray, "Enderun" ve "Birun" olarak iki kısımdan oluşurdu. Bu iki kısım "Bab-üs-saade" (Orta kapı) ile birbirine bağlıydı. Osmanlı Devleti'ndeki hükümet, eyalet yönetimi ve ordu doğrudan padişahın şahsıyla ilgiliydi. Yönetim merkezi olarak kullanılan başkentler ise şunlardır:
  • Söğüt
  • Bilecik
  • Bursa
  • İznik
  • Edirne
  • İstanbul

Enderun (İç Saray)

Padişahın özel hayatını geçirdiği sarayın iç bölümüne denir. Burada padişahın hizmetine bakan güvenilir kimselerden oluşan hizmet ve eğitim odaları ile harem bulunur.

Enderun Odaları Şunlardı

Hasoda

Padişahın günlük hizmetine bakılan yer.

Hazine Odası

Padişahın özel hazinesine bakanlar.

Kiler Odası

Yemek ve sofra hizmetlerini yapanlar.

Seferli Odası

Berber, terzi, müzisyen gibi görevlilerin bulunduğu yer.

Harem

Saraydaki kadınların yaşadığı bölüme denir. Saraya alınan kızlar iyi bir eğitimden geçirilirdi. Eğer padişah tarafından sarayda kalmalarına karar verilmezse, "çıkma usulü" ile saray dışına gönderilir ve oradaki görevli kapıkulları ile evlendirilirlerdi.

Birun (Dış Saray)

Sarayın dış bölümüne denir. Birun'da geniş bir yönetici kadrosu bulunur. Bütün devlet işlerinin görüldüğü ve padişahın resmi hayatını geçirdiği kısımdır. Padişah, halkının şikâyetlerini "Bab-üs-saade" kapısında dinlerdi.

Osmanlıda Veraset Sistemi Yorumları

İlk yorumu siz yapmak istermisiniz?

Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Osmanlı Edebiyatı

Osmanlı Edebiyatı

Popüler İçerikler

İlginizi Çekebilir

1. Abdülhamid

1. Abdülhamid

Haber Bülteni

Popüler İçerik

Osmanlı Başkentleri

Osmanlı Başkentleri

Son Osmanlı Mebusan Meclisi

Son Osmanlı Mebusan Meclisi

Osmanlı Rus Savaşı

Osmanlı Rus Savaşı

Yavuz Sultan Selim

Yavuz Sultan Selim

Fatih Sultan Mehmed

Fatih Sultan Mehmed

Güncel

Osmanlı Devleti Yükselme Dönemi

Osmanlı Devleti Yükselme Dönemi

Güncel

Fatih Sultan Mehmed Dönemi Yenilikler

Fatih Sultan Mehmed Dönemi Yenilikler

Güncel

Rüstem Paşa Hayatı ve Dönemi

Rüstem Paşa Hayatı ve Dönemi

Orhan Gazi Hayatı

Orhan Gazi Hayatı

2. Mahmut Dönemi ve Savaşları

2. Mahmut Dönemi ve Savaşları

Osmanlıda Hoşgörü ve Medeniyet

Osmanlıda Hoşgörü ve Medeniyet

Adile Sultan Kasrı Hayatı ve Ölümü

Adile Sultan Kasrı Hayatı ve Ölümü

Kuyucu Murat Paşa Dönemi ve Olayları

Kuyucu Murat Paşa Dönemi ve Olayları

Pir Sultan Abdal Hayatı ve Ölümü

Pir Sultan Abdal Hayatı ve Ölümü

2. Mustafa Dönemi ve Savaşları

2. Mustafa Dönemi ve Savaşları

Osman Gazi Hayatı ve Dönemi

Osman Gazi Hayatı ve Dönemi

Osmanlıda Harem Nasıldı ve Neler Yapılır?dı

Osmanlıda Harem Nasıldı ve Neler Yapılır?dı

1.Murat Dönemi Fetihler

1.Murat Dönemi Fetihler

Osmanlı Hukuk Sistemi Nasıl İşliyordu?

Osmanlı Hukuk Sistemi Nasıl İşliyordu?

3. Mustafa Dönemi Yenilikler

3. Mustafa Dönemi Yenilikler

Osmanlıda Hukuk Sistemi ve İşleyişi

Osmanlıda Hukuk Sistemi ve İşleyişi

Osmanlı Toplum Yapısı Nasıldı?

Osmanlı Toplum Yapısı Nasıldı?

3. Murat Dönemi ve Savaşları

3. Murat Dönemi ve Savaşları

Ertuğrul Gazi Hayatı ve Dönemi

Ertuğrul Gazi Hayatı ve Dönemi

1. Mehmed

1. Mehmed

Osmanlı Yükselme Dönemi

Osmanlı Yükselme Dönemi

Ayşe Sultan Hayatı ve Ölümü

Ayşe Sultan Hayatı ve Ölümü

Sokullu Mehmet Paşa Dönemi ve Yaşanan Olaylar

Sokullu Mehmet Paşa Dönemi ve Yaşanan Olaylar

Osmanlı Tuğrasının Özellikleri

Osmanlı Tuğrasının Özellikleri

2. Ahmet Dönemi ve Savaşları

2. Ahmet Dönemi ve Savaşları

Adile Sultan Hayatı ve Ölümü

Adile Sultan Hayatı ve Ölümü

Balkanlardaki Osmanlı Eserleri

Balkanlardaki Osmanlı Eserleri