Osmanlı Sadrazamları Grevleri ve Yetkileri
15 Mayıs 2024

Osmanlı Sadrazamları Grevleri ve Yetkileri

Osmanlı sadrazamları, Osmanlı devletinde padişah adına devlet işlerini yürüten en yüksek rütbeli görevlilerdir. Devletin kuruluş döneminde bu görevliler sadece vezir olarak anılmaktaydı. Orhan Gazi döneminde dört vezir görev almış. 1. Murat döneminde Çandarlılar kazaskerlikten vezirliğe yükselmiş ve vezir sayısı arttığından, birinci vezir, ikinci vezir, vezir-i azam, sadrazam gibi unvanlar kullanılmaya başlanmıştır. Vezirlerin Divan-ı Hümayunda kubbe veziri ya da kubbenişin gibi isimleri de vardır. Padişahın mutlak vekili sıfatı taşıdıklarından, sadrazamlarda padişahın tuğralı mühür bulunurdu. Sadrazamın sözü, yazısı padişah iradesi ve fermanı olarak kabul edilirdi. Padişahlar tarafından tayin edilmiş olan dirayetli sadrazamlar Osmanlı devletine büyük hizmetler yapmıştır. 16. Yüzyılla birlikte duraklama döneminde girilmesiyle birlikte valide sultanlar, yeniçeriler, saray personelleri sadrazamların vasıflarını zayıflatmış ve konumları değerini yitirmiştir. Fakat gerileme ve duraklama dönemlerinde de değerli sadrazamlar görev yapmıştır. Tanzimat dönemiyle birlikte sadrazamlar kabine şefi olarak görev yapmıştır. Bu süreçlerde daha sık sadrazam görev değişimi yapmıştır.

Osmanlı İmparatorluğunda görev yapan sadrazamlar

İmparatorluğun kuruluş döneminde 11 tane, yükseliş döneminde 24 tane, duraklama döneminde 54 tane, gerileme döneminde 54 tane, çöküş döneminde ise 74 tane sadrazam görev almıştır. Toplamda 217 tane sadrazamın görev yaptığı Osmanlı devletinde önemli işler yapılmıştır.
  • 623 yıl hüküm süren Osmanlı İmparatorluğunda 36 padişah saltanat sürmüş, yapılan tekrarlarla 292 kez sadrazam ataması olmuştur.
  • 1364-1387 yılları arasında 22 yıl görev yapan Çandarlı Halil Paşa, en uzun sadrazamlık yapan kişidir.
  • 5 Mart 1656 yılında sadrazamlığa getirilen Zurnazen Mustafa Paşa, 4 saatlik sadrazamlıkla en kısa görev yapan kişidir.
  • 4. Mehmet döneminde 18 sadrazam ataması yapıldığından, en fazla sadrazamın görev yaptığı dönemdir.
  • 1. Beyazıt dönemi 1 sadrazamla en az sadrazamın atandığı dönemdir.
  • Mehmet Sait Paşa 8 defa atanan sadrazamdır.
Osmanlı devletinde sadrazamların görevleri nedir?

Önemli devlet işlerinin karara bağlandığı, sarayda toplanan Divan-ı Hümayunda, Fatih Sultan Mehmet zamanına kadar padişahlar başkanlık ederken, daha sonra vezir-i azamlar başkanlık etmiştir. Burada neticeye bağlanmayan işler, sadrazamların kendi konaklarında haftanın belirli günlerinde toplanan divanda görüşülürdü. Buna ikindi divanı adı verilirdi. Devletteki tüm terfi, azil, tayin işlemleri sadrazamın emriyle yerine getirilirdi. Sadrazamın karışmadığı tek görev Enderun ile ilgili olanlardır. Padişah seferde değilse, yüksek rütbeli memurların işlerinde padişahtan izin alınırdı. 17. Yüzyıla kadar padişahın mutlak vekili olarak görev yapan sadrazamların, bundan sonra görevleri kısıtlanmıştır. Devletin ekonomik işlerini yürüttüklerinden, 5999 akçeye kadar olan tımarları hak sahiplerine dağıtırlardı. Tımarın zeamete ya da zeametin tımara çevrilmesinde padişahın iradesiyle, verilen beratın tuğrası sadrazam tarafından çekilirdi. Sefere padişah çıkmadığı zaman, orduya sadrazam komutanlık ederdi. Seferde bütün işleri yürütürlerdi. Yanlarında hazine ve defterhane kayıtları olur, devlet işlerini buradan idare ederlerdi.

İstanbul'da halkın emniyeti ve temel ihtiyaçları da sadrazamın görevleri arasındaydı. İstanbul kadısının, bostancıbaşı ve yeniçeri ağasının görev yaptığı emniyette, ilk mesul kişi sadrazamdı. Teftişe çıkar, asayişi kontrol ederlerdi. Bunları padişaha rapor ederlerdi. Sadrazamların en önemli görevlerinden birisi de kapıkulu ocaklarının üç ayda bir verilen maaşlarıyla ilgilenmektir. Yeniçerilerin ulufeleride divanda sadrazamın huzurunda verilirdi.

Sadrazamların iç ve dış halkı denen maiyetleri, kendi besledikleri askeri kuvvetleri vardı. Bunlar kapı halkı olarak bilinirdi. Ayrıca sarayla irtibatı sağlayan görevlileri vardı. Bu kadar fazla maiyetleri olduğundan, masrafları da fazlaydı. Bu yüzden gelir olarak hasları vardı. Ayrıca padişaha gelen haraçlarda, hisseleri bulunurdu. Emekli olduklarında maaş bağlanırdı. Divanda ve seferde sadrazamlar kavuk giyerdi. Bazen kallavi kavuk giyerlerdi. Giysi olarak kumaş üstlük, lokmalık kumaştan iç kaftan giymeleri esastı.

Osmanlı devletinde 1838 yılına kadar sadrazamlık unvanı devam etmiştir. 2. Mahmut döneminde yapılan değişikliklerle, sadrazam yerine baş vekil unvanı kullanılmaya başlanmıştır. Bir sene sonra sadrazam unvanına dönüş yapılsa da yeniden 1878 yılında baş vekile dönülmüştür. Bu unvan 1922 yılında Osmanlı Devleti'nin yıkılmasına kadar kullanılmıştır.

Osmanlı Sadrazamları Yorumları

İlk yorumu siz yapmak istermisiniz?

Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Son Osmanlı Mebusan Meclisi

Son Osmanlı Mebusan Meclisi

Osmanlı Edebiyatı

Osmanlı Edebiyatı

Editörün Seçtiği

Handan Sultan

Handan Sultan

İlginizi Çekebilir

Haber Bülteni

Popüler İçerik

I.Mehmed Dönemi Fetihler

I.Mehmed Dönemi Fetihler

Vahdettin Hayatı ve Padişahlık Dönemi

Vahdettin Hayatı ve Padişahlık Dönemi

İkinci Kosova Savaşı ve Sonuçları

İkinci Kosova Savaşı ve Sonuçları

Osmanlı Padişah Eşleri

Osmanlı Padişah Eşleri

Hafsa Sultan Hayatı ve Ölümü

Hafsa Sultan Hayatı ve Ölümü

Güncel

Balkanlardaki Fetihler Hangileridir?

Balkanlardaki Fetihler Hangileridir?

Güncel

Sokullu Mehmet Paşa Dönemi ve Yaşanan Olaylar

Sokullu Mehmet Paşa Dönemi ve Yaşanan Olaylar

Güncel

Osman Gazi Hayatı ve Dönemi

Osman Gazi Hayatı ve Dönemi

Osmanlı Hanedanı

Osmanlı Hanedanı

Halime Sultan. Hayatı ve Ölümü

Halime Sultan. Hayatı ve Ölümü

3. Osman Dönemi ve Savaşları

3. Osman Dönemi ve Savaşları

3. Murat Dönemi Yapılan Yenilikler

3. Murat Dönemi Yapılan Yenilikler

1.Murat Dönemi Fetihler

1.Murat Dönemi Fetihler

Hürrem Sultan Hayatı ve Döneminde Yaşanan Olaylar

Hürrem Sultan Hayatı ve Döneminde Yaşanan Olaylar

Padişah Ahmet. Hayatı ve Ölümü

Padişah Ahmet. Hayatı ve Ölümü

Şehzade Mustafa Hayatı ve Öldürülmesi

Şehzade Mustafa Hayatı ve Öldürülmesi

Osmanlı Yükselme Dönemi

Osmanlı Yükselme Dönemi

20 Yüzyılda Osmanlı Devleti

20 Yüzyılda Osmanlı Devleti

Ayşe Sultan Hayatı ve Ölümü

Ayşe Sultan Hayatı ve Ölümü

3. Mehmet Dönemi Fetihler

3. Mehmet Dönemi Fetihler

Osmanlı Askeri Teşkilatı Nasıldı?

Osmanlı Askeri Teşkilatı Nasıldı?

Kuyucu Murat Paşa Dönemi ve Olayları

Kuyucu Murat Paşa Dönemi ve Olayları

İlk Osmanlı Halifesi Kimdir?

İlk Osmanlı Halifesi Kimdir?

1. İbrahim Dönemi ve Savaşları

1. İbrahim Dönemi ve Savaşları

Orhan Gazi Döneminde Yapılan Yenilikleri

Orhan Gazi Döneminde Yapılan Yenilikleri

3. Mustafa 3 Mustafa Dönemi ve Savaşları

3. Mustafa 3 Mustafa Dönemi ve Savaşları

Emir Sultan Hayatı ve Ölümü

Emir Sultan Hayatı ve Ölümü

1. Mahmut Dönemi ve Savaşları

1. Mahmut Dönemi ve Savaşları

Fetret Devri Olayları ve Tarihi

Fetret Devri Olayları ve Tarihi

İbrahim Padişah Hayatı ve Ölümü

İbrahim Padişah Hayatı ve Ölümü

Osmanlı Toplum Yapısı Nasıldı?

Osmanlı Toplum Yapısı Nasıldı?

17 Yüzyılda Osmanlı Devleti Nasıldı?

17 Yüzyılda Osmanlı Devleti Nasıldı?

4. Mehmet Dönemi ve Savaşları

4. Mehmet Dönemi ve Savaşları

Kanuni Sultan Süleyman Hayatı ve Ölümü

Kanuni Sultan Süleyman Hayatı ve Ölümü

1. Selim Dönemi Yenilikleri

1. Selim Dönemi Yenilikleri