1. Ahmet Dönemi Siyasi Olaylar
12 Temmuz 2024

1. Ahmet Dönemi Siyasi Olaylar


I. Ahmet'in Tahta Çıkışı ve Ekber ve Erşed Sistemi

Mehmet'ten sonra tahta çıkan I. Ahmet (1603-1617), padişahlığın Osmanlı soyundan büyük ve aklı başında olanına geçmesi (Ekber ve Erşed) usulünü getirdi. Bu sistem sayesinde, şehzadeler sancaklara gönderilmeyip sarayda kafes hayatı yaşadılar. Bu durum, şehzadelerin devlet yönetiminde bilgi ve deneyim kazanmalarını engelledi. Sarayda öldürülme kaygısı içinde yaşadıklarından, birçoğunun ruh sağlığı bozuldu. I. Ahmet tahta çıktığında, doğuda İran, batıda Avusturya ile savaşlar devam ediyordu. İçte ise Celali isyanlarının yaşandığı hareketli bir dönemdi.

Osmanlı-İran Savaşları (1603-1611)

III. Mehmet'in son zamanlarında başlayan Osmanlı-İran savaşı, I. Ahmet'in padişah olduğu sırada da devam ediyordu. İlk Osmanlı-İran anlaşması Amasya Antlaşması, 1555 yılında Kanuni Sultan Süleyman zamanında imzalanmıştı. Ancak, bu anlaşma çok uzun sürmedi.

Ferhat Paşa (1. İstanbul) Antlaşması (1590)

  • Savaşın Sebebi: Osmanlı Devleti'nin Celali isyanları ile uğraşmasından ve Avusturya ile savaşmasından faydalanan İran'ın saldırıya geçerek daha önce kaybettiği yerleri ele geçirmesi.
  • Savaşın Gelişimi: Osmanlı ordusu Sinan Paşa komutasında Nahcivan üzerinden Revan'a yürüdü. İranlılar, Osmanlı ordusunun geçeceği güzergâhtaki gıda maddelerini yok ediyorlardı. Yeniçeriler de Van'a dönülmesini istiyorlardı. Osmanlı ordusu kışı Van'da geçirdi. Tebriz'i geri almak için yapılan savaşta Osmanlı ordusu, Şah Abbas'ın ordularını Selmas yörelerinde yendi. Ancak Erzurum Beylerbeyi Sefer Paşa'nın çekilen düşman kuvvetlerini izleyip asıl ordudan ayrılması fırsat bilen Şah Abbas, ordu merkezine ani bir saldırıda bulundu. Yenilgiye uğrayan Sinan Paşa önce Van'a, sonra da Diyarbakır'a çekildi. Şah Abbas Şirvan, Şemahi ve Gence'yi kolaylıkla ele geçirdi.
  • Sonuç: Osmanlı İmparatorluğu, Avrupa'da devam eden Avusturya Savaşı ve iç isyanlarla uğraştığı için İran cephesinde başarılı olamıyordu. Sadrazam Nasuh Paşa, Şah Abbas'ın barış önerisini kabul etti.

Nasuh Paşa (2. İstanbul) Antlaşması (1612)

  • Maddeleri:
    • Osmanlı Devleti, Ferhat Paşa Antlaşması ile aldığı yerleri geri verecekti.
    • İran, Osmanlı'ya her yıl 200 yük ipek vermeyi kabul etti.
  • Önemi:
    • Osmanlı Devleti'nin böyle bir antlaşmayı kabul etmesinde, Anadolu'daki Celali İsyanları ve Avrupa'da yapılan savaşlar etkili olmuştur.
    • 1612 yılında yapılan Nasuh Paşa antlaşmasıyla dokuz yıl süren Osmanlı-İran Savaşı sona erdi.
    • 1615 yılına kadar süren barış dönemi, Şah Abbas'ın antlaşmayı bozması üzerine sona erdi.

Şah Abbas'ın, her yıl göndermesi gereken 200 yük ipeği göndermemesi üzerine İran'a savaş açıldı (1615). Osmanlı ordusu, Revan'ı kuşattı. Sonunda İran'la barış yapıldı ve eski antlaşma yenilendi. Ancak, yapılan antlaşma I. Ahmet tarafından kabul edilmediği için İran'la savaşa devam edildi. I. Ahmet, 1617'de öldüğü zaman Osmanlı-İran Savaşı devam ediyordu.

Not: Yapılan savaşlarda Osmanlılar çok kayıp verdi. Sultan İkinci Osman (Genç Osman) döneminde, Nasuh Paşa antlaşması temel alınarak yapılan Serav antlaşması ile barış tekrar sağlanacaktır (26 Eylül 1618).

Osmanlı-Avusturya Savaşları

Kanuni Sultan Süleyman, Macaristan ve Orta Avrupa hakimiyeti yüzünden Avusturya Kralı Ferdinand üzerine seferler düzenlemiş, 1529'da Viyana'yı kuşatmış, 1532'de Almanya seferini yapmış ve 1533 yılında Avusturya ile İstanbul Antlaşması'nı imzalamıştı. Bu antlaşmaya göre; Avusturya kralı, protokol bakımından Osmanlı sadrazamına eşit olacak ve Avusturya elinde tuttuğu Macar topraklarına karşılık Osmanlı Devleti'ne vergi verecekti. Sonraki yıllarda Kanuni, 1566 yılında ölümüne dek çeşitli defalar Avusturya üzerine gitmişti.

Zitvatoruk Antlaşması (1606)

  • 1. Maddesi: Savaş sırasında alınan Eğri, Kanije ve Estergon kaleleri Osmanlılarda kalacak, Rop ve Koman kaleleri Avusturyalılarda kalacaktı.
  • 2. Maddesi: Avusturya, her yıl ödediği 30.000 altın vergi yerine, bir defaya mahsus olmak üzere 200.000 kuruş ödeyecek.
  • 3. Maddesi: Avusturya kralı, protokol bakımından Osmanlı padişahına eşit sayılacaktı.
  • 4. Maddesi: Osmanlı padişahı Avusturya İmparatoruna Roma İmparatoru (Cesar) unvanıyla hitap edecek, her üç yılda bir karşılıklı armağanlar gönderilecekti.

Önemi:

  • Osmanlı Devleti'nin 1533 İstanbul Antlaşması ile kazandığı Avusturya karşısındaki üstünlüğü ve yaptırım gücü sona erdi.
  • Avusturya, Osmanlı Devleti ile eşit duruma geldi. Böylece Osmanlı Devleti'nin Avrupa ülkeleriyle hukuki eşitliği başladı.
  • Savaşların uzamasında doğuda İran'la savaşların başlaması (1603-1612), içeride Celali isyanlarıyla uğraşılması ve Avusturyalıların hafif ateşli silahlar kullanmaları etkili oldu.
  • Osmanlı Devleti, bir kısım topraklar kazanmışsa da askeri ve mali alanlarda sarsıntıya uğramıştır.
  • Osmanlı Devleti ilk kez bir antlaşma ile savaş tazminatı almıştır.

Osmanlı-Lehistan Savaşları

Lehistan ile Osmanlı Devleti arasındaki ilk ilişkiler II. Murat Dönemi'nde başlamıştır. İki devlet arasında genellikle iyi ilişkiler kurulmuş, 1575-1587 yılları arasında Lehistan Osmanlı himayesi altında kalmıştır. Ancak XVII. Yüzyılda iki devlet arasında savaşlar yaşanmıştır.

Lehistan 1575 yılında Osmanlı himayesine alınmıştı. 1587'de Osmanlı himayesinden çıkan Lehistan, Osmanlı egemenliğindeki Eflak, Boğdan ve Erdel'e saldırdı. Böylece Osmanlı-Lehistan ilişkileri bozuldu. Bosna valisi İskender Paşa'nın, Eflak ve Boğdan kuvvetleriyle birlikte harekete geçmesi üzerine, Lehistan barış istedi. Lehistan'ın isteği üzerine iki ülke arasında barış yapıldı (1617).

  • Lehliler, Kırım Kazaklarını Özi (Dinyeper) ırmağından Karadeniz'e çıkarmamayı ve Erdel, Boğdan işlerine müdahale etmemeyi kabul etti.
  • Osmanlılar da Tatarlara akın yaptırmamayı taahhüt ettiler.

Sizden Gelen Sorular / Yorumlar

İlk soruyu siz sormak istermisiniz?

Soru Sor / Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Popüler İçerikler

Rodosun Fethi ve Tarihi

Rodosun Fethi ve Tarihi

Son Padişah

Son Padişah

Editörün Seçtiği

Haber Bülteni

Popüler İçerik

Osmanlı Devleti Kuruluş Dönemi

Osmanlı Devleti Kuruluş Dönemi

Osmanlı Ailesi

Osmanlı Ailesi

3. Selim Dönemi Yapılan Yenilikler

3. Selim Dönemi Yapılan Yenilikler

Tekfur Nedir ve Görevleri Nelerdir?

Tekfur Nedir ve Görevleri Nelerdir?

2. Viyana Kuşatması ve Sonuçları

2. Viyana Kuşatması ve Sonuçları

Güncel

Osmanlıda Veraset Sistemi

Osmanlıda Veraset Sistemi

Güncel

Osmanlı Duraklama Dönemi

Osmanlı Duraklama Dönemi

IV. Murad Dönemi Siyasi Olaylar

IV. Murad Dönemi Siyasi Olaylar

Osmanlı Hanedanı

Osmanlı Hanedanı

Osmanlıda Eğitim Sistemi Nasıldı?

Osmanlıda Eğitim Sistemi Nasıldı?

3. Murat Dönemi ve Savaşları

3. Murat Dönemi ve Savaşları

Osmanlı Arması Özellikleri ve Sembolleri

Osmanlı Arması Özellikleri ve Sembolleri

Genç Osman Dönemi

Genç Osman Dönemi

İlk Osmanlı Parası

İlk Osmanlı Parası

3. Selim Dönemi ve Savaşları

3. Selim Dönemi ve Savaşları

Osmanlı Bayrağı Anlam ve Özellikleri

Osmanlı Bayrağı Anlam ve Özellikleri

3. Murat Dönemi Yapılan Yenilikler

3. Murat Dönemi Yapılan Yenilikler

II.Murat Dönemi Yapılan Fetihler

II.Murat Dönemi Yapılan Fetihler

Orhan Gazi Hayatı

Orhan Gazi Hayatı

1. Ahmet Dönemi Siyasi Olaylar

1. Ahmet Dönemi Siyasi Olaylar

5. Murat Dönemi ve Savaşları

5. Murat Dönemi ve Savaşları

Osmanlı Rus Savaşı

Osmanlı Rus Savaşı

4. Murat Dönemi ve Savaşları

4. Murat Dönemi ve Savaşları

1. Selim Dönemi Fetihler

1. Selim Dönemi Fetihler

Cem Sultan Hayatı ve Dönemi

Cem Sultan Hayatı ve Dönemi